Lễ cúng thổ công của người Sán Chỉ huyện Bình Liêu

13/05/2022 11:07

      Bình Liêu là huyện miền núi biên giới, với trên 96% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số cùng sinh sống; Mỗi dân tộc có một phong tục tập quán, tạo nên nét riêng có của tộc người mình. Trong số đó, có thể kể đến lễ cúng thổ công, hay còn là lễ cầu mùa, lễ khai xuân của người Sán Chỉ. Với quan niệm “ đất có thổ công sông có Hà Bá”, mỗi độ tháng Giêng và tháng Bảy âm lịch, tộc người Sán Chỉ lại tổ chức lễ cúng Thổ công. Nơi diễn ra lễ thường là ở những miếu nhỏ trong những tán cây cổ thụ (cây đa) mà đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi thôn có hai nơi tổ chức, gồm dưới tán cây cổ thụ trên bìa rừng và tán cây cổ thụ (cây đa) cạnh bờ suối.

    

    Mỗi nhà đem theo một bát gạo, ít hương, tiền vàng và bát đũa để ăn cơm

     Vào ngày tổ chức lễ cúng, từ sáng sỡm, mỗi hộ gia đình trong thôn sẽ cử một thành viên trong nhà mang gạo, đến nơi tổ chức lễ cúng thổ. Đây là một hoạt động được tổ chức thường niên, cũng gần giống như lễ hội cầu mùa, tín ngưỡng thờ thần hoàng làng - người sáng lập và cai quản đất đai khu vực này. Thông qua lễ, tộc người Sán Chỉ muốn cầu mong cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, gia đình mạnh khỏe, trâu, bò, gia súc không bị bệnh tật và ngày càng sinh sôi, nảy nở. Để lễ cúng được diễn ra, người dân trong thôn chuẩn bị một con lợn từ ngày hôm trước, con lợn to, béo khoảng 70kg đến 100kg để thịt và cúng tế. Con lợn được thịt ngay tại nơi tổ chức lễ để cúng dâng lên thần Thổ công.

      Thôn, bản mời một Thầy Mo có kinh nghiệm lâu năm là người thực hiện nghi lễ cúng, và có bài văn khấn riêng để khấn dâng lễ vật lên thần, nghi lễ cúng khấn diễn ra khoảng một tiếng

     Trong mâm cúng gồm có đầu lợn, 4 cái chân lợn, đuôi lợn, tất cả đều được luộc chín, một bát cơm, một bát gạo, tám nắm cơm gói bằng lá chuối và tám chén rượu tượng chưng cho các vị thần tám phương trời đất. Trong văn khấn có câu: “Chúng tôi cầu cho hồn lợn, hồn trâu, hồn gà, hồn ngỗng, hồn vịt, hồn người, hồn lúa, hồn cây gừng, cây lúa mì, cây khoai sọ, cây dưa, cây vừng, cây đỗ, cây đậu, các loài hoa trái quay về với tất cả các họ trong thôn”. Sau khi thầy Mo khấn xong  dân làng thụ lộc ngay tại khu vực cúng.

      Mỗi người một việc, mọi người đang thái thịt để sau khi cúng xong thì đem luộc ăn tại nơi diễn ra lễ 

     Mỗi mâm gồm khoảng chín đến mười người cùng ngồi ăn, trước đây thức ăn được bày lên lá chuối, ngày nay thức ăn được đặt trực tiếp vào mâm nhôm tròn gồm thịt, rượu, cơm nấu với tiết lợn. Trong mâm cơm bà con mời nhau chén rượu, chúc nhau năm mới, mùa mới bội thu, các thành viên trong  gia đình luôn mạnh khỏe. Ngoài việc thưởng thức tại nơi cúng lễ mỗi thành viên trong thôn được chia một chút lộc về gia đình lấy may. Và đặc biệt sau khi thụ lộc xong dân làng sẽ dâng hương cắm quanh gốc đa cổ thụ và được thầy Mo phát mỗi nguời một sấp kim tiền vàng mang về đồng ruộng của mình cắm với ý nghĩa xua đuổi ác quỷ phá hoại ruộng lúa, mùa màng. Phần lộc được mang về nhà mỗi thành viên trong gia đình sẽ  ăn mỗi người một ít để lấy may và mang chăn cho vật nuôi như chó, mèo một ít.

     Sau lễ, mỗi gia đình sẽ mang theo một miếng thịt về để cả nhà cùng được thụ lộc

       Theo lời ông Trần A Lò một Thầy Mo có kinh nghiệm lâu năm trong vùng chia sẻ: “Lễ này đã có từ thời xa xưa, năm nào dân thôn tôi cũng tổ chức với mong muốn cầu cho thần thổ công phù hộ và bảo vệ cho thôn luôn bình an, cho mùa màng tốt tươi. Ngày xưa còn nghèo đói tổ chức đơn giản, không nhiều thức ăn như bây giờ và nơi thờ chỉ là gốc đa to và một bàn đá để đặt đồ cúng. Tuy nhiên thời nay phát triển hơn, bà con góp quỹ xây lên một ngôi miếu nhỏ ngay dưới gốc cây đa, có bàn đẹp hơn rồi ”.

     Lễ cúng Thổ công của người Sán Chỉ không chỉ là sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng mà còn là dịp để bà con thôn xóm cùng ngồi chung mâm cơm đầy rượu thịt, tăng tình đoàn kết cộng đồng và cầu mong một năm mới, một mùa mới bội thu, gia đình mạnh khỏe,  xóm làng an yên. /.

La Thị Ngân



Gửi ý kiến phản hồi

Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin sở ban ngành
Bản đồ

Lịch công tác trống

Tin tiêu điểm
Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 521
Đã truy cập: 2481655
Thông tin báo chí